تاریخ ادبیات جهان

 

آثار داستایفسکی به سه دوره تقسیم می شوند.نوشته های دوره ی نخست او ( 1846 تا 1849) نفوذ گوگول را به خوبی نشان می دهند. داستایفسکی، همانند گوگول، در آمیزش احساس همدردی با طبیعت گرایی تواناست، اما فاقد حس هزل و طنزِ گوگول است. مردم فقیر (1846) بیانگر همدردی عمیق اوست نسبت به انسان های ستمدیده، تقریبا تهی شده از انسانیت، مضحک، اما هنوز آدمیزاد و نجیب.
رمان های دوره میانه ی (1857 تا 1863) داستایفسکی همانند آثار نخستین دوره ی کار اوست، منتها نفوذ گوگول هم به مراتب کمتر شده است. از داستان های عمده ی دوره ی میانه ی او، ملک استپانچیکوف و ساکنان آن (1849) است که حکایت می کند چگونه آدمی طفیلی خانواده ی میزبانش را تهدید می کند و خوار می شمارد. سرشکستگان و آزردگان (1861)، که تاثیر دیکنز را نشان می دهد رمانی است کم اهمیت درباره ی جوانی ابله که در آنِ واحد به دودختر دل می بندد. خاطرات خانه ی مردگان (1861 تا 1862 )، بر اساس تجربه های نویسنده در زندان سیبری نگارش یافته و سرگذشت غم انگیز محکومان را به شیوه ای گیرا روایت می کند.
رمان های دوره ی آخر ( 1863 تا 1881) داستایفسکی ازجنبه ی روانشناسی ژرف تر و از لحاظ عاطفی قوی تر از رمان های پیشین او هستند. در واقع، آثار بزرگ داستایفسکی بیشتر در سال های آخر عمر او و بعد از سال 1863 آفریده شده اند.
برادران کارمازوف (1879 تا 1880)، بهترین رمان داستایفسکی و در شمار شاهکار مسلم ادبیات روسی است. داستایفسکی در این کتاب بدبختی ها، ناکامی ها، زشتی ها، پستی ها، و به ویژه بیماری های روحی آدمیان را با چیره دستی شگفتی آوری تشریح کرده و پرده از پوشیده ترین مظاهر روح انسانی برگرفته است. افزون بر این، اطلاعات ارزنده ای از زندگی اخلاقی، فرهنگی واجتماعی روسیه ی آن روزگار ارائه داده است.
خطاهای داستایفسکی کم و بیش روشن و آشکار است. برای بسیاری از خوانندگان، رمان هایش بیش از حد بیمارگونه، سرشار از درد، رنج، تبهکاری، جنون و امور غیرعادی و خلاف قاعده است. نیکلای میخائیلسوکی برجسته ترین ویژگی رمان های داستایفسکی را بی رحمی می داند. در سبک او، نارسایی های بسیار دیده می شود. عیب کلی و فراگیر او پرگویی پیان ناپذیر همراه با گسیختگی و عدم انسجام است. رمان هایش از رویدادهای کاملا ناهمخوان و نامرتبط سرشار، و تقریبا فاقد شکل اند.
محاسن رمان های داستایفسکی، معایب آنها را از دیده پنهان می دارند. همدردی صمیمانه با آزردگان، اندیشه های ژرف، عشق به همه ی زندگان، دلبستگی صمیمانه به مذهب، توجه به آزادی انسان و توجیه خدا و نظم جهانی، اشتیاق لایتغیر او به بخشش بیش از محکوم کردن. همه ی این محاسن رمان های او را در شمار مدارک بزرگ انسانیت و مسیحیت قرار داده اند. او از لحاظ مهارت در تحلیل روانی اشخاص داستان، درون نگری های عمیق، گفت و گوی زنده و گیرا، تعمق فراوان در سرشت انسانی و انگیزه ها، و توانایی تشخیص بیماری عصر، بر بسیاری از رمان نویسان پیشی گرفته است. در میان تمامی استادان داستان نویسی روسیه و جهان، داستایفسکی روحانی ترین، به معنای واقعی کلمه است.

 

***

 

عنوان: تاریخ ادبیات جهان (از آغاز تا پایان سده ی بیستم:همراه با مکتب ها و اصطلاحات ادبی)

نویسنده: غلامحسین ده بزرگی

ناشر: انتشارات زوار

سال نشر: چاپ اول 1386

شمارگان: 2200 نسخه

شماره صفحه: 710 ص.

موضوع: ادبیات - تاریخ و نقد

قیمت چاپ سال 1386: 80000 ریال

 

  
نویسنده : لی‌لی کتابدار ; ساعت ٦:٥۳ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٠ خرداد ۱۳٩٤